Door de opkomst van nieuwe multimediale technologieën is de huidige samenleving sterk aan veranderingen onderhevig. De toenemende automatisering van onze communicatietechnieken heeft niet alleen tot individualisering geleid, maar ook een algehele versnelling met zich meegebracht, waaruit een proces van desoriëntatie en 'delokalisering' in gang is gezet en een ontworteling van het bestaan. "Vandaag de dag bewonen we niet zozeer onze woonplaats als wel onze snelheidsgewoonte; zij is deel van de werkelijkheid geworden en de schijnbare waarheid ervan vervreemdt ons zozeer, dat wij het optische effect van snelheid niet langer waarnemen en de door de versnelling veroorzaakte verstoring van de perceptie als iets normaals zijn gaan beschouwen." Dit citaat van de Franse theoreticus en grondlegger van de 'dromologie' (snelheidsleer) Paul Virilio sluit goed aan bij het werk van Marnix de Nijs. In zijn werk toont De Nijs ons de huidige mens als een sociaal geïsoleerd en sterk geïndividualiseerd wezen. Eerder onderzocht hij het spanningsgebied tussen de private en openbare ruimte, de belevingswereld van het individu en de ander. Nu, met de opkomst van computermedia zijn we in staat om op afstand te handelen, krijgt 'real time' het primaat boven ruimte en oppervlakte, en zijn fysieke grenzen niet meer relevant. Vanuit deze gedachte, dat niet de directe verhouding tot de ander maar de relatie tot de technologie ons persoonlijk leven steeds meer domineert, zijn een aantal interactieve werken ontstaan. Technologie doet de afstand tussen de toeschouwer en het geobserveerde teniet, waardoor onze vertrouwde registratiepatronen geen houvast meer bieden. De interesse van Marnix de Nijs ligt in de perceptie van snelheid. Hij deed diverse experimenten met de effecten van beweging (rotatie) op onze waarneming. Bijvoorbeeld in 'Open Head', een video-installatie uit 1998 waarin een stalen constructie door motoraandrijving een monitor laat roteren, waarop een close-up van het gezicht van de kunstenaar is te zien. Door de enorme snelheid van het draaiende apparaat 'verschuift' het beeld op de monitor en worden de mogelijkheden van onze visuele waarneming beproefd. 'Panoramic Acceleration' is een ervaringsmachine waarin De Nijs eveneens de perceptie van snelheid manipuleert. De installatie belichaamt zowel de aantrekkelijkheid van, als een kritiek op de versnelling van de maatschappij. In dit geval worden we teruggeworpen op onze fysieke beperkingen. De bezoeker zit in een racestoel op een gemotoriseerde ronddraaiende arm en kijkt naar een videoprojectie op een meedraaiend scherm. Met een joystick heeft de bezoeker de mogelijkheid zijn draaisnelheid te bepalen. Op het scherm is een mix van twee identieke video-'loops' te zien, opgenomen met een ronddraaiende camera. We zien videobeelden van ruimtes in grootstedelijke omgeving, onder andere een verkeersknooppunt, een metrohalte en wolkenkrabbers. Het zijn plekken waar over het algemeen een grote mobiliteit heerst. De afspeelsnelheid van de ene 'loop' is gekoppeld aan de door de bezoeker te controleren draaisnelheid van de stoel. De afspeelsnelheid van de andere beeldbron is vooraf bepaald. In zijn pogingen om controle over de situatie te krijgen, kan de bezoeker niets anders doen dan meegaan in de door de machine opgelegde snelheid. Want pas wanneer de positie en beide snelheden van de verschillende beeldlagen met elkaar samenvallen, kan een sensatie van relatieve visuele stilstand worden teweeggebracht en ervaart de bezoeker een minder duizelig gevoel. Het is hier de bedoeling 'rust binnen beweging' te bereiken, waarmee De Nijs ons op subtiele (en speelse) wijze een tip geeft hoe we zouden kunnen of moeten omgaan met de gedicteerde snelheid en het daaruit voortvloeiende verschijnsel van desoriëntatie in onze maatschappij.
– Marieke van Hal
|
Marnix de Nijs ° 1970, Arnhem (Nederland)
Lives and works in Rotterdam (Nederland)
|
|
1 9 9 9 
