Oh, must we dream our dreams, and have them, too?
– Elizabeth Bishop, Questions of Travel
"Love should be put into action", screamed the old hermit.
Across the pond an echo cried and tried to confirm it.
– Elizabeth Bishop, Chemin de Fer
Met het tonen van diverse handelingen die te maken hebben met genot en overgave verkennen de video's van Ursula Hodel de aspecten van de verhouding van een vrouw tot zichzelf. In deze geheel van verlangen doordrenkte producties zien we de kunstenaar bezig met de voorwerpen, beelden, rituelen en fantasieën waardoor haar verlangen vorm krijgt. Sommige video's zijn heel actief: dan zien we de kunstenaar tijdens geritualiseerde, auto-erotische, obsessieve of anderszins bizarre bezigheden. In andere video's is ze juist stijf en bedachtzaam en is een commentaarstem de enige verlevendiging. In z'n geheel vormen Hodels video's tussen 1995 en 1999 een schouwspel van intense intimiteit. Het zijn privé-performances die zich voortdurend bewust zijn van de buitenwereld. Het gevoel van solitaire intimiteit dat haar video's oproepen, is soms werelds en dan weer bovenaards. Deze performances spelen zich voornamelijk af in privé-vertrekken als de slaapkamer, waar de kunstenaar handelingen voltrekt die men in wezen met zichzelf doet – eten, dromen, masturberen. Terwijl seksueel gedrag onmiskenbaar privé-gedrag is en dromen noodzakelijkerwijs iets is wat je alleen doet, maakt Hodel de specifiek solitaire en lichamelijke aspecten van eten intenser door er een steeds terugkerende, wellustige daad van te maken. Ze laat zich helemaal gaan bij het verslinden van een maïskolf, en de chocolaatjes die ze eet zijn een oneindige bron van genot. In haar performances wordt eten bijna een vorm van masturberen, en deze associatie wordt het sterkst verbeeld in 'Cornucopia', waarin we haar aardbeien zien eten die ze op haar lichaam koestert.
Hoe complex het video-œuvre van Hodel is, komt naar voren als we beseffen dat zij naast de video's die extreme aandacht voor het lichaam uitbeelden, ook video's maakt die juist lichamelijke aanwezigheid terugdringen. Tegenover vele werken die zich op het vleselijke concentreren, vestigt de reeks 'Past Life' de aandacht op de onbestendigheid van het lichamelijke bestaan door de kunstenaar uit te beelden (dikwijls onscherp of gesluierd) terwijl ze denkt als een vrouw uit een andere tijd en plaats. Hodel geeft zich over aan deze spanning tussen lichaam en geest in 'Past Life: Mother', waarin de herinneringen aan een dorpshuwelijk worden verteld bij het beeld van haarzelf als een met rozen overdekt lijk. Het gaat Hodel niet om het sensuele lichaam, noch om de transcendente geest, maar om de manier waarop beide aspecten worden gebruikt bij een onderzoek naar het zelf. Hoewel haar performances in eerste instantie solitair en op haarzelf gericht zijn, zijn er altijd sporen van de buitenwereld te zien die zowel haar zelfbeeld mogelijk maken als verhinderen dat het geheel tot verwerkelijking komt. In 'Past Life: Fisherman's Woman' ervaart een dorpsvrouw dat het najagen van haar eigen verlangen door middel van een buitenechtelijke affaire tot gevolg heeft dat ze door het dorp wordt verstoten. Bij Hodel kan het subject nooit vrijelijk het object van begeerte tot zich nemen; zelfs de aardbeien op haar lichaam moeten eerst moeizaam door een sluier heen voor ze genuttigd kunnen worden. In die ene performance die ze niet alleen doet, 'Past Life: Egypt', zien we Hodel met een camera in een erotisch spel verwikkeld met een man die zelf ook een camera heeft. Met de spiegel van zichzelf in de ander ontdekt Hodel tevens een subjectieve ervaring die buiten haarzelf ligt. In al haar werk is het uiteindelijk de camera die het best in staat is de complexiteit van het zelfbeeld te onderzoeken. Elk werkstuk laat op eigen wijze zien dat ze zich bewust is van het gebruikte medium. Dit uit zich vaak in veel aandacht voor het geluid en abstracte visuele patronen. In het twee-monitorstuk 'Havana' verleent het omdraaien van het ene beeld een bijna lappendekenachtige, formele symmetrie aan de zwaar erotisch geladen inhoud. In 'Cornuto' zien we haar niet alleen aan het begin de lens bijstellen, maar is het gedurende de hele performance duidelijk dat ze zich bewust is van de camera en de monitor, ook als ze zich helemaal lijkt te laten gaan in het eten van maïskolven. Uit haar werk blijkt een spanning tussen handelingen die ze privé verricht, helemaal voor zichzelf, en wat ze voor de camera doet, die haar aan de wereld laat zien. Hodel onderzoekt deze aspecten van het bedrijven van zowel kunst als liefde, waarbij het onderscheid tussen 'voor-jezelf' en 'voor-een-ander' moeilijk te maken is.
 Adam Lerner |
Ursula Hodel ° 1934, Solothurn (Zwitserland)
Lives and works in New York (USA) en Zürich (Zwitserland)
|
|
1 9 9 9 
